Przedawnienie długu firmy, jak policzyć termin

Dług firmy przedawnia się zwykle po 3 latach od dnia, w którym stał się wymagalny, a należność ze sprzedaży towarów dokonanej przez przedsiębiorcę po 2 latach. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Bieg przedawnienia przerywa uznanie długu przez dłużnika, wniesienie sprawy do sądu albo wszczęcie mediacji, a samo wezwanie do zapłaty go nie przerywa.

Jakie terminy przedawnienia obowiązują firmy

Podstawowe zasady zawiera art. 118 Kodeksu cywilnego. Ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat, ale dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i dla świadczeń okresowych jest krótszy, 3 lata. Przepisy szczególne skracają go jeszcze w kilku ważnych przypadkach.

Terminów przedawnienia nie można zmienić umową (art. 119 KC). Zapis w umowie o dłuższym terminie nic nie da.

Od kiedy liczyć i kiedy termin się kończy

Bieg przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 KC), czyli przy fakturze zwykle w dniu następującym po terminie płatności. Jeśli termin płatności nie był ustalony, wymagalność zależy od wezwania dłużnika do zapłaty.

Od 2018 r. obowiązuje zasada, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata. Dla firm oznacza to, że terminy 2 i 3 lat kończą się zawsze 31 grudnia.

Przykłady wyliczenia

• Faktura za usługę informatyczną z terminem płatności 15 marca 2024 r. Wymagalność 16 marca 2024 r., termin 3 lata, więc przedawnienie nastąpi z końcem 2027 r., czyli 31 grudnia 2027 r.
• Faktura za dostawę towaru z terminem płatności 10 maja 2025 r. Termin 2 lata, więc przedawnienie nastąpi 31 grudnia 2027 r.
• Nakaz zapłaty, który uprawomocnił się 20 czerwca 2026 r. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się po 6 latach, czyli 31 grudnia 2032 r.

Przy kilku fakturach od jednego dłużnika każdą licz osobno. Starsze faktury mogą przedawnić się wcześniej niż nowsze, nawet jeśli dotyczą tej samej współpracy.

Co przerywa bieg przedawnienia

Zgodnie z art. 123 KC bieg przedawnienia przerywa:

• każda czynność przed sądem, komornikiem albo innym organem, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia, w tym wniesienie pozwu,
• uznanie roszczenia przez dłużnika,
• wszczęcie mediacji.

Po przerwaniu termin biegnie na nowo (art. 124 KC), a przy czynności przed sądem dopiero po zakończeniu postępowania. Uznaniem długu może być pisemne potwierdzenie salda, prośba o rozłożenie długu na raty albo porozumienie o spłacie. Częściowa zapłata bywa uznawana za uznanie długu, ale tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że dłużnik uznaje całą należność. Dlatego zamiast liczyć na interpretację, poproś o pisemne potwierdzenie salda.

Samo wezwanie do zapłaty, nawet wysłane wielokrotnie, nie przerywa przedawnienia. To częsty błąd wierzycieli, którzy przez lata wysyłają upomnienia, a potem przegrywają w sądzie.

Co oznacza przedawnienie i czy da się odzyskać przedawniony dług

Po upływie terminu dług nie znika. Zgodnie z art. 117 § 2 KC dłużnik może jednak uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. W sprawie przeciwko przedsiębiorcy sąd nie bierze przedawnienia pod uwagę z urzędu, więc jeśli dłużnik nie podniesie zarzutu, może przegrać. Z tego powodu windykacja przedawnionego długu jest prawnie możliwa, ale skuteczna tylko wtedy, gdy dłużnik zapłaci dobrowolnie albo nie skorzysta z zarzutu.

W praktyce przedawniony dług jest wart niewiele. Firmy kupujące wierzytelności oceniają go nisko, a publikowanie informacji o nim byłoby nieuczciwe wobec dłużnika. Dlatego w DłużnikNet nie przyjmujemy długów przedawnionych, a przy zgłoszeniu wymagamy zapasu: do końca biegu przedawnienia musi zostać co najmniej 60 dni. Termin liczymy automatycznie z rodzaju tytułu i daty wymagalności, z uwzględnieniem końca roku kalendarzowego.

Szczególne sytuacje

Raty i świadczenia okresowe. Przy czynszu najmu albo opłatach abonamentowych każda rata przedawnia się osobno, po 3 latach od swojego terminu płatności. Najstarsze raty mogą być już przedawnione, choć nowsze nadal można dochodzić.

Porozumienie o spłacie. Jeśli dłużnik podpisał porozumienie z uznaniem całego długu i nowym harmonogramem, przedawnienie biegnie na nowo od dnia uznania. Termin dla każdej raty z harmonogramu liczy się od jej terminu płatności.

Upadłość i restrukturyzacja dłużnika. Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym albo restrukturyzacyjnym także wpływa na bieg przedawnienia. W takiej sytuacji sprawdź obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych i terminy, które ono wskazuje.

Przelew wierzytelności. Sprzedaż wierzytelności nie zmienia biegu przedawnienia. Nabywca przejmuje dług z tym samym terminem, dlatego dług bliski przedawnienia jest wart niewiele.

Co sprawdzić przed zgłoszeniem długu

Zanim zgłosisz dłużnika albo złożysz pozew, ustal trzy daty: termin płatności z faktury, datę ostatniego uznania długu przez dłużnika (jeśli było) i wynikający z nich koniec biegu przedawnienia. Jeśli do końca zostało mniej niż kilka miesięcy, zacznij od kroku, który przerywa bieg, czyli od pozwu albo od pisemnego uznania długu przez dłużnika.

Jak nie dopuścić do przedawnienia

1. Prowadź listę faktur po terminie z datą przedawnienia każdej z nich i sprawdzaj ją co kwartał.
2. Zbieraj pisemne potwierdzenia salda, zwłaszcza na koniec roku.
3. Przy rozkładaniu długu na raty zawieraj porozumienie z uznaniem całej kwoty.
4. Nie zostawiaj decyzji o pozwie na ostatnie tygodnie roku, w którym mija termin.
5. Rozważ wcześniejsze kroki, które często kończą sprawę bez sądu, na przykład zgłoszenie dłużnika z pismem i terminem 14 dni.

Przy kilkunastu fakturach po terminie miesięcznie wygodniejszy jest plan Firma, który przyjmuje import faktur z pliku CSV i od razu wskazuje, które spełniają warunki, a którym grozi przedawnienie. Kosztuje 649 zł netto + 23% VAT miesięcznie przy płatności rocznej, szczegóły w cenniku. Aktualne brzmienie przepisów Kodeksu cywilnego znajdziesz w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.